مدیریت ریسک در نگهداری و تعمیرات
جولای 28, 2020
پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات خودگردان
سپتامبر 7, 2020

کنترل و مدیریت ریسک در مدیریت دارایی

در مورد مدیریت ریسک در نگهداری و تعمیرات مطلبی منتشر کردیم که با مطالعه آن پی خواهیم برد که  اساس فرایند مدیریت ریسک در مدیریت دارایی با مدیریت ریسک در نگهداری و تعمیرات تفاوت چندانی ندارد و این فرایند نیز بر اساس ۶ مرحله تعریف هدف، شناسایی ریسک‌ها، ارزیابی اولیه ریسک‌ها، تعریف و ارائه راهکارهای مناسب، اجرای فعالیت‌های تعریف‌شده و در آخر ارزیابی تفصیلی و بهبود تعریف و اجرا می‌شود، اما با توجه به اینکه موضوع مدیریت دارایی‌ فیزیکی ادامه روند توسعه سیستم‌های مدیریت نگهداری و تعمیرات معرفی‌شده است و نگاه در این بحث جامع‌تر است، قسمت شناسایی ریسک‌ها در مدریت آن نیز جامع‌تر می‌باشد.

در مبحث کنترل و مدیریت ریسک در مدیریت دارایی‌ها این را بدانیم که ریسک‌ها و فرصت‌ها به‌عنوان عدم قطعیت‌ها می‌توانند بر روی سازمان، مدیریت دارایی، سیستم مدیریت دارایی و دارایی‌های موجود در سازمان تأثیرگذار باشند.
مدیریت ریسک در تدوین اهداف و برنامه‌های مدیریت دارایی مانند مدیریت نگهداری و تعمیرات ضروری و لازم است که این امر می‌تواند اطمینان از تصمیم‌گیری در راستای اهداف سازمانی و الزامات ذینفعان را ایجاد کند.

 

مطابق با استاندارد ISO55002 ویرایش ۲۰۱۸ دستورالعمل‌های ارائه‌شده در ISO 31000 و IEC 31010 می‌تواند برای تعریف و ایجاد یک روش مدیریت ریسک مطابق با ISO 55001 استفاده شود که مدیریت و کنترل این موضوع مهم برای ۷ عنصر سیستم مدیریت دارایی فیزیکی که به شرح زیر می‌باشند باید در نظر گرفته شود.

قبل از اینکه به ریسک‌های کلیدی و نگاه کلی به مدیریت ریسک در کل عناصر سیستم مدیریت دارایی بپردازیم این را بدانیم که هدف از ایجاد فرایند مدیریت ریسک در سازمان ۴ موضوع زیر می‌باشد:

  1. شناسایی ریسک‌های احتمالی؛
  2. کاهش یا تعدیل ریسک‌ها؛
  3. فراهم کردن اصول منطقی برای تصمیم‌گیری بهتر در رابطه با ریسک‌ها؛
  4. برنامه‌ریزی اثربخش؛

بر اساس نگرش ریسک، مدیریت ارشد سازمان و تیم رهبری باید چارچوبی ازجمله معیارهای تصمیم‌گیری را ایجاد کنند تا رابطه این نگرش و ایجاد ارزش را در رویکرد مدیریت ریسک نشان دهند و یک سیستم مدیریت دارایی باید فرایند شناسایی، ارزیابی، کاهش و از بین بردن ریسک را برای مدیریت دارایی، سیستم مدیریت دارایی و مجموع دارایی‌های سازمان فعال کند.

در این فرایند باید حواسمان باشد برای ریسک‌هایی که نمی‌توان آن‌ها را کاهش داد یا از بین برد، یک برنامه‌ریزی احتمالی ایجاد شود.


ریسک‌های کلیدی و مهم مربوط به مدیریت دارایی، سیستم مدیریت دارایی و سبد دارایی‌ها


۱- ترویج نکردن فعالیت‌های مدیریت دارایی در راستای رسیدن به اهداف سازمانی توسط رهبری و حتی در برخی موارد مانع‌شدن رهبری از این کار؛

۲- ناهماهنگی و همسو نبودن سازمان، اهداف و برنامه‌های مدیریت دارایی با بی‌توجهی به معیارهای تصمیم‌گیری سازمان؛

۳- مطابقت نداشتن خط‌مشی مدیریت دارایی تهیه‌شده با سایر خط‌مشی‌های سازمان ازجمله خط‌مشی ایمنی و محیط‌زیست؛

۴- همسو نبودن برنامه‌های مدیریت دارایی با برنامه‌های استراتژیک مدیریت دارایی؛

۵- کاهش یا افزایش ارزش ناشی از تصمیمات مدیریت دارایی که بر وضعیت مالی تأثیر می‌گذارد (به‌عنوان‌مثال گردش نقدی بدهی‌ها، بیمه‌نامه‌های مربوطه و غیره)

۶- کاهش یا افزایش ارزش ناشی از تصمیمات مدیریت دارایی که بر ارزش غیرمالی تعریف‌شده توسط سازمان تأثیر می‌گذارد (مثلاً شهرت و برند سازمان، رضایت مشتری، معیارهای ایمنی و غیره)

۷- وجود فرایندهای ناکارآمد یا بیش‌ازاندازه برای تضمین اثربخشی حکمرانی یا حاکمیت در کسب‌وکار؛

۸- نقص در شناسایی ذینفعان مربوط به مدیریت دارایی‌ها و نیازهای و انتظارات کامل آن‌ها؛

۹-عدم تقویت و افزایش سطح فرهنگ‌سازمانی؛

۱۰-شناسایی ناقص منابع و شایستگی‌های موردنیاز و همچنین تعیین نامناسب وظایف و مسئولیت‌ها مربوطه در سازمان؛

۱۱-پایبند نبودن تیم مدیریت دارایی به تعهدات لیست شده (تعهد به تأمین منابع لازم برای تحقق اهداف مدیریت دارایی سازمان، تعهد به سنجش و گزارش‌های عملکرد دارایی، تعهد به دستیابی به نتایج بلندمدت و پایدار و سایر موارد)

۱۲- ارائه نکردن و یا ارائه ناقص موارد مرتبط با مشخص کردن نیازهای داده‌های مدیریت دارایی بر اساس یک رویکرد مشخص و مناسب؛

۱۳- عدم وجود یک پایگاه متمرکز داده برای حفظ یکپارچگی داده‌های مهم تا اطمینان حاصل شود که فقط یک منبع برای همه داده‌های ذخیره‌شده وجود دارد و مقادیر تکراری و متناقض برای موارد مشابه داده‌ها وجود ندارند.

۱۴-عدم تعریف مناسب و نقص در ایجاد مدیریت زنجیره تأمین در سازمان؛

۱۵- برنامه‌ریزی و زمان‌بندی ضعیف فعالیت‌ها (به‌عنوان‌مثال ایجاد اختلافات احتمالی در منابع)

۱۶- ارتباط ناقص بین عملکردها و سطوح (اطلاعات ناقص نمی‌تواند آگاهی از وضعیت ریسک را انتقال دهد درحالی‌که برعکس اطلاعات کامل مدیریت ریسک را بهبود می‌بخشد)

۱۷- وجود نقص‌ها در ارزیابی عملکرد که باعث بی‌توجهی یا عدم آگاهی نسبت به اقدامات اصلاحی و اصلاحات لازم می‌شود.

۱۸- ایجاد نکردن ارزش در افق زمانی خاص و مراحل عمر دارایی‌ها (به‌عنوان‌مثال هزینه‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و درآمدها و ارزش غیرمالی که توسط سازمان تعریف‌شده است)

۱۹- تعریف و ارائه سطح نامناسب و ناکافی ارائه خدمات در مقابل هزینه یا سرمایه‌گذاری؛

۲۰- وجود نقص و مشکلات در موارد بهداشتی، ایمنی و محیط زیستی دارایی‌ها و ایمنی فرایندها؛


نگاه کلی به مدیریت ریسک در کل عناصر سیستم مدیریت دارایی بر اساس استاندارد ISO55002:2018


زمینه کاری سازمان

ریسک‌ها و فرصت‌ها از طیف وسیعی از مناطق ایجاد می‌شوند و بسته به زمینه کاری سازمان‌ها متفاوت هستند. درنتیجه، مدیران دارایی در سازمان باید درک درستی از محرک‌های اصلی تأثیرگذار بر مواجهه با ریسک، چه در داخل و چه در خارج، ایجاد کنند.

رهبری

مدیریت ارشد باید رویکرد مدیریت ریسک در مدیریت دارایی را با رویکرد کلی مدیریت ریسک سازمان در نظر بگیرد،

۱- لحاظ کردن نگرش ریسک در معیارهای تصمیم‌گیری؛

۲- فرآیند گزارش‌گیری و گزارش دهی و همچنین ارتباطات برای اقدامات مداوم در مورد رسیدگی و به‌روزرسانی در مورد ریسک‌ها و فرصت‌های جدید یا تغییریافته؛

۳- ایجاد مدیریت ریسک در سطح مناسب مسئولیت در سازمان، هرکجا که یک ریسک شناسایی شود.

برنامه‌ریزی

هنگام برنامه‌ریزی برای مدیریت ریسک‌ها، سازمان باید اتخاذ یک فرایند ساخت‌یافته را در نظر بگیرد.

الف) آماده‌سازی فهرستی از سبد دارایی‌ها و اجزای تشکیل‌دهنده آن‌ها (مؤلفه‌های دارایی) و همچنین جمع‌آوری اطلاعات مربوطه؛

ب) شناسایی ریسک‌ها و فرصت‌ها؛

ج) تجزیه‌وتحلیل و ارزیابی حساسیت ریسک‌ها و فرصت‌ها؛

د) شناسایی، تجزیه‌وتحلیل و تعیین برنامه‌ها جهت کاهش یا تعدیل ریسک‌ها و فرصت‌ها؛

ه) ارزیابی بالقوه ریسک‌ها و فرصت‌ها باگذشت زمان،

پشتیبانی

هنگام ایجاد الزامات پشتیبانی برای مدیریت ریسک در مدیریت دارایی، مدیران دارایی در سازمان باید موارد زیر را در نظر بگیرند:

الف) اطمینان از اختصاص منابع کافی برای مدیریت ریسک؛

ب) منابع انسانی باید برای انجام‌وظیفه مدیریت ریسک، صلاحیت لازم را داشته باشند.

ج) افراد تحت کنترل سازمان از ریسک‌ها و فرصت‌هایی که می‌توانند در معرض آن قرار گیرند آگاه باشند.

د) الزامات و اطلاعات مدیریت داده و اطلاعات برای حمایت از فعالیت‌های مدیریت ریسک در نظر گرفته شوند.

عملیات

وقتی مدیران دارایی در سازمان سیستم مدیریت دارایی را اداره می‌کنند، آن‌ها باید موارد زیر را در رابطه با مدیریت ریسک در نظر بگیرند:

الف) مدیریت ریسک‌های مربوط به اجرای برنامه‌ها؛

ب) تحمیل تغییرات ریسک‌ها به سازمان؛

ج) در نظر گرفتن اینکه ریسک‌ها باگذشت زمان تغییر می‌کنند (به‌عنوان‌مثال پیش‌بینی قیمت، تصمیمات سیاسی جایگزین و چشم‌انداز رقبا)

د) انتقال ریسک در هنگام برون‌سپاری فعالیت‌ها اتفاق می‌افتد. سطح ریسک منتقل‌شده باید با سطح سررسید مدیریت دارایی و تعهدات قراردادی سازمان پیمانکار مطابقت داشته باشد.

ه) جلوگیری از ارزیابی ریسک منحرف‌شده یا حمایت‌شده؛

و) حصول اطمینان از برنامه کنترل ریسک در برنامه‌ریزی مدیریت دارایی؛

ارزیابی و بهبود عملکرد

ارزیابی و نظارت بر عملکرد و همچنین بهبود، رویکردی در مدیریت ریسک است برای اینکه میزان انحرافات از نتایج مورد انتظار یا موردنیاز در راستای اهداف تعیین شود و اقدامات لازم در جهت بهبود آن انجام گیرد.

توجه به این نکته ضروری است که هر سازمانی که در نظر دارد پیاده‌سازی ایزو ۵۵۰۰۰ را موردبررسی قرار دهد باید برای شناسایی و مدیریت ریسک فرآیند روشنی داشته باشد و این را بدانیم که برای پشتیبانی از مدیریت دارایی، نیازی به ایجاد یک‌روند کار جداگانه در فرایند مدیریت ریسک سازمان نیست، چراکه استاندارد ISO9001 عنوان کرده، مدیریت ریسک برای کلیه فرایندهای سازمان ضروری است و برای این موضوع باید ابزار شناسایی و تجزیه‌وتحلیل آن در هر سازمانی وجود داشته باشد که نتیجه آن اطمینان از تصمیم‌گیری در راستای اهداف سازمانی و الزامات ذینفعان است.

هادی داوری
هادی داوری
من همیشه در حال یادگیری‌ام و هر آنچه تاکنون آموخته و تجربه کرده‌ام را با شما به اشتراک خواهم گذاشت.

دراین‌باره بیشتر بخوانید

مدیریت ریسک در نگهداری و تعمیرات

چنانچه این مطلب برای شما مفید بوده، لطفاً برای حمایت از ما آن را با دوستان علاقه‌مند به مباحث مدیریت نگهداری و تعمیرات و دارایی‌های فیزیکی به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

×