کنترل و مدیریت ریسک در مدیریت دارایی
آگوست 5, 2020

پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات خودگردان

تعریف نگهداری و تعمیرات خودگردان

نگهداری و تعمیرات خودگردان به‌عنوان یک استراتژی نگهداری و تعمیرات تعریف‌شده است که در آن اپراتورهای تجهیزات و ماشین‌آلات به‌طور مداوم تجهیزات خود را رصد و پایش می‌کنند، تنظیماتی را انجام می‌دهند و کارهای جزئی را برای حفظ و نگهداشت دستگاه‌های خود انجام می‌دهند. این کار به‌جای تخصیص یک یا چند تکنسین نگهداری و تعمیرات برای انجام نگهداری و تعمیرات و برنامه‌ریزی منظم فعالیت‌های مربوطه انجام می‌شود.

در نظر داشته باشید با توجه به این‌که هدف نهایی از نگهداری و تعمیرات بهره‌ور جامع یا TPM، افزایش اثربخشی تجهیزات کل سازمان یا OEE است، اغلب این موضوع با نت خودگردان آغاز می‌شود که این امر یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های در هنگام درک TPM صحیح است. به‌طور خلاصه نگهداری و تعمیرات خودگردان اولین ستون در کل استراتژی نگهداری و تعمیرات بهره‌ور جامع یا TPM است.

 اپراتوری که در امر نت خودگردان آموزش‌دیده است به این معنی است که او دانش کاملی درباره کارهای روزمره نظیر تمیز کردن، روغن‌کاری یا روانکاری و بازرسی دارد. این موضوع اپراتورها را ملزم به تملک تجهیزات و مناطق اطراف خود می‌کند.

فراموش نشود که این موضوع بدان معنا نیست که یک اپراتور یا بهره‌بردار بتواند تمام فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات دستگاه یا تجهیز را به‌خوبی تکنسین نگهداری و تعمیرات انجام دهد بلکه تا حدی است که بتواند نشانه‌های خرابی را تشخیص دهد، سرویس‌های با حساسیت نسبتاً پایین را انجام دهد، روانکاری کند و در صورت امکان اگر تجهیزی دچار خرابی جزئی شد دست به آچار شود و آن عیب یا خرابی را برطرف کند.

در حقیقت با این کار، دستیابی دستگاه به یک استاندارد برای تمیز ماندن و انجام عملکردهای مورد انتظار با اطمینان از اینکه اپراتورها از مهارت‌های فنی مناسب برای انجام بازرسی‌های ساده و فعالیت‌های سرویس و تمیزکاری برخوردار هستند، امکان‌پذیر می‌گردد.

نت خودگردان از دو اصل اساسی پیروی می‌کند:

  • برای جلوگیری از خراب شدن تجهیزات از طریق عملکرد مناسب؛
  • حفظ و نگهداری تجهیزات در وضعیت مشابه نو از طریق ترمیم و مدیریت صحیح؛

بخش اعظم این کار به اپراتورها یا بهره‌بردارها وابسته است که می‌دانند چه موقع، سرویس و به‌روزرسانی دستگاه ضروری است یا چه زمانی یک تعمیر ساده می‌تواند دستگاه را به‌سرعت، دوباره به عملکرد مناسب خود بازگرداند.

 نگهداری و تعمیرات خودگردان به اپراتورهایی نیاز دارد تا مهارت‌هایی مانند تشخیص عیوب بالقوه یا مشکلات جزئی را با درک اجزای دستگاه شناسایی کنند و دلایل آن را کسب کنند. این موضوع می‌تواند نگرانی کارکنان ماهر نگهداری و تعمیرات را در سازمان‌های تجهیز محور و همچنین نگرانی مدیران کارگاه‌های کوچک را درمورد کارهای ساده و روزمره نگهداری و تعمیرات کاهش دهد.

نحوه اجرا و پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات خودگردان

اجرا و پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات خودگردان ممکن است با توجه به عملکرد هر سازمان کمی متفاوت باشد، اما به‌طورمعمول بر اساس هفت مرحله زیر اجرا می‌شود.

۱- افزایش دانش اپراتور یا بهره‌بردار

در نظر داشته باشیم که به احتمال زیاد  اپراتورها می‌توانند با ماشین یا دستگاه خود، با ظرفیت بهینه کار کنند، اما برای این کار و اینکه نت خودگردان مؤثر باشد، آن‌ها باید نسبت به دستگاه یا ماشین خود اطلاعات کافی داشته باشند و آن را به‌خوبی بشناسند. این موضوع با توجه به آموزش‌های لازم از طریق تکنسین‌های نگهداری و تعمیرات و یا کارشناسان مربوطه در مورد جزئیات فنی نحوه عملکرد اجزای دستگاه و هدف آن‌ها و همچنین آموزش مهارت حل مسئله ایجاد می‌شود. اگر به آن‌ها آموزش دهید که در حین تمیزکاری دنبال چه نشانه‌هایی باشند (مانند نشتی یا لقی‌ها) می‌توانید آگاهی بهره بردان را از طرز کارکرد دستگاه یا تجهیز افزایش دهید تا بهتر بتوانند مشکلات را تشخیص دهند.

 به‌طور خلاصه، اپراتورها باید چهار مهارت مرتبط با تجهیزات را داشته باشند:

  • تشخیص نقص‌ها و ناهنجاری‌ها
  • اصلاح و ترمیم نقص‌ها و ناهنجاری‌ها
  • تنظیم شرایط بهینه تجهیزات
  • حفظ شرایط بهینه تجهیزات

هنگامی‌که این مهارت‌ها در یک دوره‌های آموزشی یا ورکشاپ بررسی شد، اپراتورها یا بهره‌بردارها می‌توانند فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات پایه و ساده را روی دستگاه‌های خود انجام دهند.

۲- تمیز کردن و بازرسی اولیه دستگاه‌ها و ماشین‌آلات

این مرحله جایی است که فعالیت‌هایی باهدف برگرداندن تجهیزات به وضعیت مشابه نو یا حالت پایه و شرایط اولیه انجام می‌شود.

باهدف برگرداندن دستگاه‌ها و ماشین‌آلات به وضعیت اولیه همه افراد سازمان برای انجام این کار ازجمله اعضای تولید، نگهداری و تعمیرات، مهندسی و اپراتورها باید درصحنه باشند. تجهیزات نه‌تنها به‌طور کامل تعمیر و تمیز می‌شوند، بلکه اطراف آن‌ها نیز مرتب و تمیز می‌شود. هدف این است که با شناسایی و از بین بردن علائم نقص و عیب، هر تجهیز را به شرایط عملکرد کامل خود بازگردانیم.

افراد و تیم‌ها باید به دنبال مواردی مانند زیر باشند:

  • نشت
  • پیچ و مهره شل
  • روغن‌کاری مناسب
  • ترک
  • میزان آلودگی سیالات
  • دفع مواد از آب و روغن
  • دفع گردوغبار و خاک
  • رفع محدودیت رسانایی در برق به دلیل رسوبات یا گردوغبار
  • کاهش توقف‌ها به دلیل تجمع گردوغبار

در این مرحله می‌توان پروتکل‌هایی را در حین انجام این نظافت کاملاً مستندسازی کرد تا مسائل به‌راحتی ردیابی شوند و اپراتورها برای دنبال کردن آن بتوانند به مستندات مربوطه دسترسی داشته باشند.

۳- از بین بردن دلایل آلودگی و بهبود بخشیدن دسترسی

اکنون‌که تمیز کردن اولیه انجام‌شده و همه تجهیزات ترمیم‌شده‌اند، باید اطمینان حاصل کرد که دوباره به وضعیت گذشته برنمی‌گردیم. این امر می‌تواند با از بین بردن تمام منابع احتمالی آلودگی و بهبود دسترسی به تجهیزات برای تمیز کردن و نگهداری و تعمیرات انجام شود.

این مرحله همچنین ایمنی را موردتوجه قرار می‌دهد. کاملاً واضح است که نگهداری و تعمیرات دستگاهی که در حال کار است، خطرناک می‌باشد، بنابراین بهبود ایمنی و دید بهتر از طریق نقاط دسترسی، بسیار مهم است. یک روش مناسب برای انجام این کار، جایگزین کردن کاورهای مات با شفاف برای رؤیت سریع و آسان تجهیزات در حال کار است. در ادامه، از بین بردن علت آلودگی می‌تواند از طریق موارد زیر انجام گیرد:

  • تنظیم و رعایت استانداردهای نظافت؛
  • اجتناب از آلودگی: این کار با ترویج عادات تمیزکاری در بین اپراتورها آغاز می‌شود. بااین‌وجود استفاده از راه‌حل‌هایی مانند آب‌بندی باکیفیت بالا و روکش‌های دستگاه این بخش را تکمیل می‌کند.
  • ترویج پاکیزگی: مرتباً در هنگام بازرسی و نگهداری و تعمیرات، پاکیزگی را باید تکرار کرد.
  • ارتقاء نظم: منطقه اطراف تجهیزات نیاز به توجه دارد و باید تمیز، مرتب و عاری از گردوغبار و لکه‌های نشتی باشد. ابزارها باید به‌درستی نگهداری شوند تا در صورت لزوم اپراتورها بتوانند به‌سرعت به آن‌ها دسترسی داشته باشند.

۴- تدوین استانداردهای نظافت، روانکاری و بازرسی

برای حفظ مزایای آنچه تاکنون اپراتورها آموخته‌اند و همچنین ایجاد فرهنگ‌سازی که لازمه موفقیت در نگهداری و تعمیرات خودگردان است، باید برخی از استانداردها برای نظافت، روان کاری و بازرسی وجود داشته باشد. این مرحله بنا به نیاز هر تجهیز و عملگر آن قابل تنظیم است. استانداردها باید نشان دهند که کدام مؤلفه‌ها باید نظافت، بازرسی و روانکاری شوند، چگونه باید آن‌ها را بازرسی، تمیز و روانکاری کرد و همچنین سایر مسئولیت‌های نگهداری و تعمیرات را به آن‌ها اختصاص داد. این استانداردها بسته به اینکه تجهیز موردبررسی بحرانی محسوب می‌شود یا غیر بحرانی، متفاوت خواهد بود.

پس از نهایی شدن، کلیه استانداردها باید مستندسازی شده و به‌آسانی در اختیار اپراتورها قرار گیرند.

۵- انجام بازرسی و نظارت 

اکنون‌که اپراتورها آموزش‌ها و ابزار لازم را برای اداره کردن تجهیزات دارند و مجموعه‌ای از استانداردها را دنبال می‌کنند، آن‌ها رسماً مسئولیت نگهداری و تعمیرات روزانه دستگاه‌های خود را بر عهده‌دارند و در صورت بهبود بهره‌وری، ممکن است روال نگهداشت اختصاصی خود را مجدداً تنظیم کنند.

با توجه به این استراتژی، اپراتورها وظایف اساسی که اغلب نادیده گرفته می‌شوند مانند بررسی سطح روغن، محل نشت، محکم کردن پیچ و مهره را انجام می‌دهند که این وظایف با برنامه‌های مربوط به واحد نگهداری و تعمیرات معمولاً از طریق سیستم CMMS ردیابی و مقایسه می‌شوند تا اطمینان حاصل شود که گردش کار بین هر دو واحد جریان دارد و با ردیابی آن‌ها، از همپوشانی انجام تکالیف جلوگیری ‌شود.

۶- استاندارد کردن و پیاده‌سازی نگهداری و تعمیرات بصری

استانداردسازی نگهداری و تعمیرات بصری و ایجاد کردن تجهیزات بصری یک گام مهم برای حفظ تمامیت تجهیزات و ماشین‌آلات است. این موضوع به حفظ تمامیت هر دارایی کمک می‌کند زیرا به اپراتورها این امکان را می‌دهد تا با اطمینان بیشتری ماشین‌آلات و تجهیزات را اداره کنند.

 چگونه باید تجهیزات و نگهداری و تعمیرات بصری یا تصویری ایجاد ‌کنیم؟ به‌عنوان‌مثال می‌توانیم موارد زیر را اعمال کنیم:

 شناسایی جریان مایعات از طریق لوله‌ها، تعویض پوشش‌های مات با پوشش‌های شفاف در صورت امکان، استفاده از برچسب‌های رنگی برای نشان دادن توالی تست‌ها بر روی دستگاه و فرکانس بازرسی، برچسب زدن و علامت‌گذاری جهت باز و بسته بودن دریچه‌ها و شیرآلات و سایر موارد

۷- بهبود مستمر

ازآنجاکه نت خودگردان بخشی از TPM است تا زمانی که سازمان فرآیندی برای بهبود مستمر ایجاد نکند، اجرای آن اثربخش نیست.
این بدان معناست که باید به‌طور دوره‌ای استانداردها و رویه‌هایی را که قبلاً ایجادشده‌اند را ارزیابی کرد. این به شما امکان می‌دهد هرگونه کاستی را پیداکرده و موارد جدیدی را برای بهبود پیدا کنید.

بهبود مستمر همچنین باید توسط رهبران تیم و تکنسین‌های نگهداری و تعمیرات به‌طور منظم پیگیری شود. این امر نه‌تنها به آن‌ها اجازه می‌دهد زمینه‌های پیشرفت را موردتوجه قرار دهند، بلکه این امکان را به آن‌ها می‌دهد که اپراتورها را برای انجام یک کار خوب تشویق کنند.

با انجام این کار، آن‌ها در موقعیتی قرار می‌گیرند که اطلاعات حیاتی و مهم کسب می‌کنند و باعث می‌شود تلاش‌های خود را به‌صورت متمرکز و دقیق هدایت کنند.

مزایای نت خودگردان

بیشتر سازمان‌ها برای استخدام، آموزش و ایجاد یک تیم نگهداری و تعمیرات ماهر سرمایه‌گذاری‌های زیادی می‌کنند. نگهداری و تعمیرات خودگردان در تلاش است تا تکنسین‌های نگهداری و تعمیرات را از انجام کارهای کم مهارت مانند بازرسی سطحی، روانکاری و سرویس‌های جزئی رها کند و در عوض، آن‌ها را به سمت تمرکز، برنامه‌ریزی بهتر و اولویت‌بندی مهارت‌های تخصصی خود برای موضوعات مهم‌تر مربوط به تجهیزات، آزاد کند و این می‌تواند مهم‌ترین مزیت این استراتژی باشد. در ادامه به شرح مختصر ۸ مزیت نگهداری و تعمیرات خودگردان همراه با مزیت کلیدی که در این قسمت شرح دادیم خواهیم پرداخت.

  1. عدم تمرکز تیم نگهداری و تعمیرات بر روی فعالیت‌های کم مهارت. با ایجاد نت خودگردان تمرکز تکنسین‌های نگهداری و تعمیرات بر روی فعالیت‌های مهارتی افزایش و بر روی فعالیت‌های مهارت پایین مانند سرویس‌ها و بازرسی‌های سطحی کاهش می‌یابد.
  2. بهبود ایمنی کلی. با توجه به نگهداری مداوم ماشین‌آلات و همچنین محیطی تمیزتر و مرتب‌تر، خطرات ناشی از صدمات به دلیل وجود تجهیزات معیوب، وسایل درهم‌وبرهم و سایر اشکال بی‌نظمی کاهش می‌یابد.
  3. بهبود مشارکت کارکنان و بهبود بخشیدن انسجام تیم. مسئولیت مشترک در مورد نگهداری و تعمیرات تجهیزات و ماشین‌آلات، همراه بافرهنگ سازمان که باعث بازخورد کارکنان می‌شود، باعث می‌شود تا کارکنان به تصاحب مالکیت ماشین‌آلات و تجهیزات خود بپردازند و بر این اساس بررسی‌شده است که این موضوع می‌تواند تأثیر مثبتی بر بهره‌وری کلی داشته باشد.
  4. کاهش هزینه‌ها. این کاهش هزینه شامل کاهش ناکارآمدی مربوط به زمان انتظار برای در دسترس بودن تجهیزات است. با داشتن اپراتوری که همیشه در کنار دستگاه و تجهیزات است، این نوع مسائل کاهش می‌یابد
  5. کاهش مشکلات و خرابی‌های اساسی. هنگامی‌که اپراتورهای ماشین آگاهی عمیق از نحوه عملکرد تجهیزات را داشته باشند، می‌توانند علائم اولیه خراب شدن و نقص تجهیزات را تشخیص دهند و اقدامات اصلاحی را آغاز کنند.
  6. افزایش اطمینان از تمیز بودن و روانکاری تجهیزات و ماشین‌آلات. وقتی تعمیرات اصلاحی بزرگ یا تعمیرات اساسی انجام می‌شود و پرسنل نگهداری و تعمیرات عجله دارند که سریع‌تر راه‌اندازی انجام شود، کارهای ساده‌ای نظیر تمیز کردن و روغن‌کاری اغلب توجه آن‌ها را جلب نمی‌کند. با نگهداری و تعمیرات خودگردان، اپراتورهای ماشین‌آلات می‌توانند این وظایف را به‌موقع و به‌درستی انجام دهند.
  7. افزایش دانش عملکرد و ساختار تجهیزات و دستگاه‌ها. دانش و آگاهی اپراتور یا بهره‌بردارها از تجهیزات و دستگاه‌ها با توجه به گام اول اجرای این استراتژی افزایش می‌یابد.
  8. بازگردانی تجهیزات و ماشین‌آلات. با ایجاد نت خودگردان تجهیزات در حالت مشابه نو و پایه، نگهداری و حفظ می‌شوند.

به‌طورکلی، تمام این پیشرفت‌ها به شما کمک می‌کنند تا اثربخشی و ایمنی تجهیزات، از بین بردن ضایعات و افزایش بهره‌وری نیروی کار را به حداکثر برسانید.

هادی داوری
هادی داوری
من همیشه در حال یادگیری‌ام و هر آنچه تاکنون آموخته و تجربه کرده‌ام را با شما به اشتراک خواهم گذاشت.

دراین‌باره بیشتر بخوانید


چنانچه این مطلب برای شما مفید بوده، لطفاً برای حمایت از ما آن را با دوستان علاقه‌مند به مباحث مدیریت نگهداری و تعمیرات و دارایی‌های فیزیکی به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

×