عضویت / ورود
مراحل تدوین و استقرار استراتژی‌ نگهداری و تعمیرات
ژانویه 10, 2019
شاخص MTBF “متوسط زمان بین خرابی‌ها”
ژانویه 28, 2019

قابلیت دسترسی عملیاتی و قابلیت دسترسی فنی

Availability یا  دسترس پذیری تجهیزات

Availability یا دسترس پذیری، مقدار زمانی است که یک تجهیز یا دارایی می‌تواند در صورت نیاز با توجه به زمان تعریف شده مورداستفاده قرار گیرد، در واقع Availability نشان دهنده این موضوع است که به چه میزان تجهیزات در زمان نیاز در دسترس هستند. به‌طورمعمول این تعریف مطابق با زیر به‌عنوان یک‌درصدی از کل زمان موجود، بیان می‌شود:

۱۰۰* زمان کل(ساعت) / زمان موجود(ساعت) یا زمان آپتایم= دسترس پذیری(ساعت)

زمان کل:با توجه به این تعریف زمان کل یا زمان تقویمی برای تجهیزاتی که قادر به فعالیت ۲۴ساعته در روز به‌صورت هفتگی را داشته باشند معمولاً ۷۷۶۰ساعت در سال است.معمولاً موضوعی که برای سازمان‌هایی که به‌صورت ۱شیفت یا ۲ شیفت در روز کار می‌کنند این سؤال مطرح می‌شود که آیا زمان کل برای آن‌ها هم به همین ترتیب محاسبه می‌شود و یا به شکل دیگر ترتیب اثر داده می‌شود.جواب این است که میزان زمان کل یا تقویمی بر اساس ساعت کاری تقویمی سازمان می‌باشد.مثلاً سازمانی که روزانه ۱۲ساعت در حال کاراست و پنج‌شنبه‌ها و جمعه‌ها تعطیل است،زمان کل آن برابر ۳۱۲۰ساعت در سال است. نکته مهم در این است که اگر نگهداری و تعمیرات در این سازمان‌ها در طول تعطیلات آخر هفته انجام شود، این زمان به‌عنوان یک‌زمان غیرقابل‌قبول در نظر گرفته می‌شود و در محاسبه دسترس پذیری یا Availability ترتیب اثر داده نخواهد شد.

زمان موجود یا آپتایم:با توجه به تعریف فوق زمان موجود برابر است بازمان تقویم کاری منهای زمان‌های خاموشی.همان طور که در فرمول محاسبه آورده شده به زمان موجود، نیز آپتایم گفته می‌شود که در اینفوگرافیک آپتایم در مورد آن به طور کامل صحبت شده است.

زمان خاموشی یا  Downtime، عمدتاً از دو قسمت تشکیل‌شده است: توقفات برنامه‌ریزی‌شده و توقفات برنامه‌ریزی‌نشده

توقفات برنامه‌ریزی‌شده می‌تواند زمان برنامه‌ریزی‌شده برای فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه، پیشینانه یا سایر فعالیت‌های عملیاتی برنامه‌ریزی‌شده را شامل شود و توقفات برنامه‌ریزی نشده نیز می‌تواند به علت خرابی‌های تجهیز و وقفه‌های برنامه‌ریزی نشده تولید باشد.بنابراین بر اساس تعاریف ارائه‌شده:

۱۰۰* زمان کل(ساعت) / (خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده+خاموشی‌های برنامه‌ریزی نشده)-زمان کل= دسترس پذیری

یا

۱۰۰* (زمان کل(ساعت) / آپتایم= دسترس پذیری

در حقیقت زمان خاموشی برنامه‌ریزی‌شده و برنامه‌ریزی نشده همان Downtime  می‌باشد که می‌توانید در اینفوگرافیک Downtime، انواع آن را مشاهده کنید.درمجموع در محاسبه Availability یا دسترس پذیری، منظور از زمان‌های خاموشی، کلیه زمان‌های برنامه‌ریزی‌شده نگهداری و تعمیرات و برنامه‌ریزی نشده نگهداری و تعمیرات و بهره‌برداری می‌باشد.

استانداردIso 14224 ویرایش ۲۰۱۶ در قسمت شاخص‌های کلیدی عملکرد نگهداری و تعمیرات به تعریف دو شاخص قابلیت دسترسی عملیاتی و قابلیت دسترسی فنی پرداخته است.


قابلیت دسترسی عملیاتی(Operational Availability) و قابلیت دسترسی فنی (Technical Availability)

قابلیت دسترسی یا دسترس پذیری عملیاتی

دسترس پذیری عملیاتی(Operational Availability)درصد زمان موجود فعالیت تجهیزات است هنگامی‌که همه فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات برنامه ریزی شده و نشده در زمان ازکارافتادگی لحاظ می‌شود.در واقع با این تعریف زمان‌های خاموشی شامل زمان‌های خاموشی برنامه‌ریزی‌شده و برنامه‌ریزی نشده ناشی از فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات می‌شود و در اینجا Downtime یا زمان خاموشی ناشی از توقفات تولید (برنامه‌ای و غیر برنامه‌ای)را در نظر نمی‌گیریم.

استانداردIso 14224 بیان می‌کند که شاخص فوق به‌طورمعمول برای سطح تجهیزات قابل‌محاسبه و ردیابی می‌باشد و هدف از محاسبه و تحلیل شاخص دسترس پذیری عملیاتی یا Operational Availability را نشان دادن تأثیر زمان فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات بر روی زمان موردنیاز برای تولید در یک دوره زمانی مشخص تعریف کرده است. این شاخص بیان‌گر این است که جهت افزایش دسترسی تجهیزات، همان‌طور که باید بر روی فعالیت‌های واکنشی نگهداری و تعمیرات تمرکز کنیم و آن‌ها را کاهش دهیم، لازم است زمان‌های توقف برنامه‌ریزی‌شده را زیر نظر بگیریم و با توجه به حفظ، نگهداری و افزایش قابل‌اطمینان تجهیزات، فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات برنامه ریزی شده را بهینه کنیم و زمان‌های توقف فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات برنامه‌ریزی‌شده که بر روی زمان تولید اثر مستقیم دارند را کاهش دهیم.

Down time: Planned Maintenance + Unplanned Maintenance

مثال: کمپرسوری با ۲۸۸۰ساعت کاری (تقویمی) در ۶ ماه و ۱۴۴۰ساعت زمان غیر بهره‌برداری ، ۴۰ساعت توقف برنامه‌ریزی‌شده نگهداری و تعمیرات شامل پایش وضعیت و بازرسی داشته است و۶۰ساعت توقف برنامه‌ریزی نشده فنی و تعمیر تجهیز نیز به همراه داشته است. میزان دسترس پذیری عملیاتی برای این تجهیز مطابق زیر می‌باشد:

زمان موردنیاز تولید:۲۸۸۰

خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده:۴۰

خاموشی‌های برنامه‌ریزی نشده:۶۰

AO=2880 -100/2880=96.5*100=%96.5

قابلیت دسترسی یا دسترس پذیری فنی

دسترس پذیری فنی یا Technical Availability، درصد زمان موجود فعالیت تجهیزات است،هنگامی‌که همه فعالیت نگهداری و تعمیرات واکنشی در زمان ازکارافتادگی لحاظ می‌شود.در حقیقت با این تعریف زمان‌های خاموشی شامل زمان‌های خاموشی برنامه‌ریزی نشده ناشی از خرابی تجهیز می‌باشد.در اینجا علاوه بر عدم تأثیر خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده و برنامه‌ریزی نشده تولید، زمان‌های خاموشی برنامه‌ریزی‌شده نگهداری و تعمیرات نیز در محاسبه شاخص Technical Availability منظور نمی‌شود.

استاندارد ISO14224نیز این شاخص را مانند قابلیت دسترسی عملیاتی برای سطح تجهیزات قابل‌محاسبه و ردیابی می‌داند و نیز هدف از محاسبه و تحلیل این شاخص را مشخص کردن تأثیر زمان فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات برنامه‌ریزی نشده بر روی زمان موردنیاز برای تولید در یک دوره زمانی مشخص،تعریف کرده است.

Down time= Unplanned Maintenance

با توجه به مثال قابلیت دسترسی عملیاتی:

زمان موردنیاز تولید:۲۸۸۰

خاموشی‌های برنامه‌ریزی نشده:۶۰

AT=2880 -60/2880=98*100=%98

ناگفته نماند بازه زمانی برای محاسبه و ردیابی این دو شاخص جهت تحلیل هرچه بهتر پارامترهای دخیل و اقدامات در راستای بهبود و تعالی نگهداری و تعمیرات را می‌توانیم به‌صورت شش‌ماهه در نظر بگیریم.

 

هادی داوری
هادی داوری
من همیشه در حال یادگیری‌ام و هر آنچه تاکنون آموخته و تجربه کرده‌ام را با شما به اشتراک خواهم گذاشت.

دراین‌باره بیشتر بخوانید

قابلیت دسترسی یا قابلیت اطمینان؟

چنانچه این مطلب برای شما مفید بوده، لطفاً برای حمایت از ما آن را با دوستان علاقه‌مند به مباحث مدیریت نگهداری و تعمیرات و دارایی‌های فیزیکی به اشتراک بگذارید.

2 دیدگاه ها

  1. مهندس بهرامی گفت:

    با سلام ورود
    تشکر از مطالب بسیار مفید و کار امد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

×